هاری تهدید خاموش سلامت عمومی

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی پویشگران گیل:

هاری یکی از کشنده‌ترین بیماری‌های ویروسی مشترک بین انسان و حیوان است که در صورت بروز علائم، تقریباً همیشه منجر به مرگ می‌شود. با وجود پیشرفت‌های پزشکی، این بیماری همچنان در بسیاری از کشورهای در حال توسعه، از جمله ایران، یک معضل جدی به‌شمار می‌رود. طبق آخرین آمار رسمی وزارت بهداشت تا پایان خرداد ۱۴۰۴، بیش از ۶۰ هزار مورد حیوان‌گزیدگی در کشور ثبت شده و ۶ مورد ابتلا قطعی به هاری گزارش شده است. در سال ۱۴۰۲، ۱۸ نفر بر اثر این بیماری جان باختند که اغلب آن‌ها در اثر گزش سگ‌های بلاصاحب بوده‌اند.

استان گیلان نیز به‌دلیل شرایط اقلیمی، تراکم جمعیت شهری، و حضور گسترده حیوانات خیابانی، در معرض خطر بالای شیوع هاری قرار دارد. گزارش‌های محلی نشان می‌دهد که موارد حیوان‌گزیدگی در این استان روند افزایشی داشته و نگرانی‌های جدی در سطح جامعه و نهادهای بهداشتی ایجاد کرده است.

 ماهیت بیماری هاری

هاری توسط ویروس Rabies از طریق بزاق حیوان آلوده منتقل می‌شود. شایع‌ترین راه انتقال، گزش توسط سگ، گربه یا سایر حیوانات گوشت‌خوار است. پس از ورود ویروس به بدن، دوره نهفتگی آن بین چند روز تا چند ماه متغیر است. علائم اولیه شامل تب، سردرد، و بی‌قراری است و در مراحل پیشرفته، بیمار دچار هراس از آب، فلج عضلانی، و نهایتاً مرگ می‌شود.

 وضعیت در ایران و گیلان

ایران در رتبه سوم جهانی از نظر ابتلا به هاری قرار دارد و بیش از ۷۷۰ مرکز درمانی در کشور خدمات رایگان واکسن و سرم ضد هاری ارائه می‌دهند. در استان گیلان، به‌ویژه در مناطق روستایی و حاشیه شهرها، تعامل انسان با حیوانات خیابانی بیشتر است.نبود برنامه جامع کنترل جمعیت سگ‌های ولگرد، یکی از عوامل اصلی افزایش موارد حیوان‌گزیدگی در گیلان است و متاسفانه آگاهی عمومی نسبت به اقدامات فوری پس از گزش (مانند مراجعه سریع به مراکز درمانی) همچنان پایین است.

چالش‌ها:

نبود قانون الزام‌آور برای واکسیناسیون حیوانات خانگی.
کمبود بودجه برای عقیم‌سازی و نگهداری سگ‌های بلاصاحب.
ضعف در آموزش عمومی و اطلاع‌رسانی مؤثر.
تعامل غیرمسئولانه برخی شهروندان با حیوانات خیابانی.

راهکارها:

اجرای برنامه‌های کنترل جمعیت حیوانات ولگرد توسط شهرداری‌ها.
الزام قانونی واکسیناسیون دوره‌ای حیوانات خانگی.
آموزش عمومی از طریق رسانه‌ها، مدارس، و مراکز بهداشت.
تقویت همکاری بین وزارت بهداشت، سازمان دامپزشکی، و نهادهای شهری.

در نهایت باید گفت که هاری بیماری‌ای قابل پیشگیری است، اما تنها در صورتی که اقدامات پیشگیرانه به‌صورت هماهنگ، مستمر، و علمی انجام شوند. استان گیلان به‌عنوان یکی از نقاط پرخطر، نیازمند توجه ویژه از سوی نهادهای مسئول است. افزایش آگاهی عمومی، کنترل جمعیت حیوانات ناقل، و تقویت زیرساخت‌های درمانی می‌تواند گام‌های مؤثری در مسیر ریشه‌کنی این بیماری باشد.

تهیه:مرتضی جلیل نژاد ماسوله (کارشناس علوم آزمایشگاهی دامپزشکی)