روابط عمومی سبز؛ حلقه گمشده توسعه پایدار در ایران

توسعه بدون توجه به طبیعت پایدار نخواهد بود

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی پویشگران گیل:

همزمان با فرارسیدن روز جهانی محیط زیست، بار دیگر توجه افکار عمومی به یکی از مهم‌ترین چالش‌های قرن بیست‌ویکم جلب می‌شود؛ چالشی که دیگر تنها دغدغه فعالان محیط زیست نیست، بلکه به مسئله‌ای اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و حتی امنیتی تبدیل شده است.

از تغییرات اقلیمی و کمبود منابع آب گرفته تا آلودگی هوا،تخریب جنگل‌ها و افزایش پسماندها، همگی نشان می‌دهند که حفاظت از محیط زیست دیگر یک انتخاب نیست، بلکه ضرورتی برای ادامه حیات جوامع انسانی است.در چنین شرایطی، نقش رسانه‌ها و روابط عمومی‌ها بیش از هر زمان دیگری اهمیت پیدا می‌کند.
اگر در گذشته وظیفه روابط عمومی صرفاً اطلاع‌رسانی درباره فعالیت‌های یک سازمان بود، امروز این حوزه به یکی از ابزارهای مهم فرهنگ‌سازی، مسئولیت‌پذیری اجتماعی و هدایت افکار عمومی تبدیل شده است.
در این میان، مفهوم «روابط عمومی سبز» به عنوان یکی از رویکردهای نوین ارتباطات سازمانی جایگاه ویژه‌ای یافته است.

روابط عمومی سبز به مجموعه فعالیت‌ها و برنامه‌هایی گفته می‌شود که با هدف ارتقای آگاهی‌های زیست‌محیطی، ترویج فرهنگ حفاظت از طبیعت و انعکاس مسئولیت‌های محیط زیستی سازمان‌ها طراحی و اجرا می‌شود. در این رویکرد، روابط عمومی تنها به انتشار اخبار محدود نمی‌شود، بلکه نقش یک تسهیل‌گر اجتماعی را برعهده می‌گیرد و تلاش می‌کند میان سازمان، جامعه و محیط زیست پیوندی پایدار ایجاد کند.
امروزه بسیاری از کشورهای توسعه‌یافته،روابط عمومی سبز را به بخشی از راهبردهای کلان توسعه پایدار تبدیل کرده‌اند. شرکت‌های بزرگ صنعتی، نهادهای دولتی، شهرداری‌ها و حتی مراکز آموزشی در قالب گزارش‌های پایداری، کمپین‌های آموزشی و برنامه‌های مسئولیت اجتماعی، عملکرد زیست‌محیطی خود را به اطلاع مردم می‌رسانند.
این اقدام علاوه بر افزایش اعتماد عمومی، سازمان‌ها را به سمت شفافیت و پاسخگویی بیشتر سوق می‌دهد.اما وضعیت در ایران چگونه است؟ایران در سال‌های اخیر با مجموعه‌ای از بحران‌های زیست‌محیطی مواجه بوده است. کاهش منابع آب، خشک شدن تالاب‌ها، فرسایش خاک، آلودگی هوا در شهرهای بزرگ، کاهش پوشش جنگلی و افزایش تولید زباله از جمله مسائلی هستند که کارشناسان بارها نسبت به آنها هشدار داده‌اند.
در کنار این چالش‌ها، تغییرات اقلیمی نیز فشار مضاعفی بر منابع طبیعی کشور وارد کرده است.با وجود این شرایط، هنوز بسیاری از سازمان‌ها و نهادها محیط زیست را در اولویت برنامه‌های ارتباطی خود قرار نداده‌اند. در بسیاری از موارد، فعالیت‌های زیست‌محیطی به چند برنامه نمادین در هفته محیط زیست محدود می‌شود و پس از پایان مناسبت‌ها، موضوع به فراموشی سپرده می‌شود. این در حالی است که روابط عمومی سبز نیازمند برنامه‌ریزی مستمر، آموزش مداوم و تعهد سازمانی است.

روابط عمومی‌ها می‌توانند نقش مهمی در تغییر این وضعیت ایفا کنند. آموزش کارکنان برای کاهش مصرف انرژی، مدیریت مصرف کاغذ، استفاده از فناوری‌های دیجیتال به جای مکاتبات سنتی، فرهنگ‌سازی درباره تفکیک زباله، اطلاع‌رسانی درباره مصرف بهینه آب و حمایت از برنامه‌های محیط زیستی از جمله اقداماتی است که می‌تواند در دستور کار واحدهای روابط عمومی قرار گیرد.از سوی دیگر، روابط عمومی سبز تنها به درون سازمان محدود نمی‌شود. این رویکرد می‌تواند با استفاده از ظرفیت رسانه‌ها، شبکه‌های اجتماعی و ارتباط با جامعه محلی، نقش مؤثری در ارتقای آگاهی عمومی ایفا کند.
امروزه بسیاری از رفتارهای آسیب‌زا برای محیط زیست ناشی از کمبود آگاهی است و روابط عمومی‌ها می‌توانند با تولید محتوای آموزشی و اقناع افکار عمومی، زمینه تغییر رفتارهای اجتماعی را فراهم کنند.استان گیلان به عنوان یکی از مهم‌ترین مناطق طبیعی کشور نیز بیش از بسیاری از استان‌ها به چنین رویکردی نیاز دارد.
جنگل‌های هیرکانی، تالاب انزلی، سواحل دریای خزر و تنوع زیستی کم‌نظیر این استان، سرمایه‌هایی هستند که حفظ آنها نیازمند مشارکت عمومی و فرهنگ‌سازی مستمر است. در سال‌های اخیر، مشکلاتی همچون انباشت پسماند، آلودگی رودخانه‌ها، تخریب جنگل‌ها و تهدید تالاب‌ها به دغدغه‌های جدی مردم و مسئولان تبدیل شده است.در چنین شرایطی، روابط عمومی دستگاه‌های اجرایی، شهرداری‌ها، صنایع، دانشگاه‌ها و سازمان‌های مردم‌نهاد می‌توانند نقش محوری در ایجاد حساسیت اجتماعی نسبت به این مسائل ایفا کنند.
هر پیام آموزشی، هر گزارش شفاف و هر کمپین آگاهی‌بخش می‌تواند گامی در جهت حفاظت از محیط زیست باشد.
هفته محیط زیست فرصتی مناسب است تا سازمان‌ها عملکرد خود را در این حوزه بازنگری کنند. پرسش اصلی این است که آیا محیط زیست در تصمیم‌گیری‌های روزمره سازمان‌ها جایگاه مشخصی دارد یا تنها در مناسبت‌های تقویمی مورد توجه قرار می‌گیرد؟ پاسخ به این پرسش می‌تواند میزان بلوغ اجتماعی و مسئولیت‌پذیری هر سازمان را نشان دهد.
امروز بیش از هر زمان دیگری به روابط عمومی‌های مسئول،آگاه و آینده‌نگر نیاز داریم؛ روابط عمومی‌هایی که فراتر از انتشار خبر و گزارش، خود را شریک حفظ منابع طبیعی و سرمایه‌های بین‌نسلی بدانند.
محیط زیست متعلق به نسل حاضر نیست، بلکه امانتی برای نسل‌های آینده است و حفاظت از آن نیازمند مشارکت همه ارکان جامعه است.
روز جهانی محیط زیست یادآور این حقیقت است که توسعه بدون توجه به طبیعت پایدار نخواهد بود. در این مسیر، روابط عمومی سبز می‌تواند به پلی میان آگاهی، مسئولیت اجتماعی و توسعه پایدار تبدیل شود؛ پلی که عبور از آن برای آینده ایران و به ویژه استان‌های برخوردار از سرمایه‌های طبیعی ارزشمند مانند گیلان، ضرورتی انکارناپذیر است.