وقتی تذکر معلم بی‌اثر می‌شود

چه کسی مسئول افت تحصیلی دانش‌آموزان است؟

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی پویشگران گیل:

اگر دانش‌آموزی درس نخواند، تکالیفش را انجام ندهد و به تذکر معلم بی‌اعتنا باشد، مدرسه چه اقدامی می‌تواند انجام دهد؟ آیا مدیر ابزار قانونی و اجرایی لازم برای اصلاح رفتار او را در اختیار دارد یا سرانجام، تمام مسئولیت به خانواده واگذار می‌شود؟این پرسش، گلایه یک معلم یا والدین یک دانش‌آموز نیست؛ پرسشی درباره کارآمدی نظام آموزشی و آینده نسلی است که باید با دانش و مهارت وارد جامعه شود.
از اقتدار معلم چه باقی مانده است؟
در گذشته، بسیاری از دانش‌آموزان می‌دانستند که درس‌ نخواندن و بی‌توجهی به مقررات، با پیگیری معلم و مدیر روبه‌رو خواهد شد. امروز نیز قرار نیست مدرسه به محیط ترس و تنبیه بازگردد؛ اما کاهش تنبیه، بدون ایجاد روش‌های مؤثر برای آموزش مسئولیت‌پذیری، نمی‌تواند راه‌حل باشد.وقتی دانش‌آموز بارها تکالیف خود را انجام نمی‌دهد و تذکرها نتیجه‌ای ندارد، چه فرایندی آغاز می‌شود؟ آیا موضوع ثبت و پیگیری می‌شود؟ آیا علت مشکل بررسی می‌شود؟ آیا خانواده در جریان قرار می‌گیرد و در صورت تکرار رفتار، اقدام بعدی مشخص است؟اگر پاسخ این پرسش‌ها روشن نباشد، دانش‌آموز ممکن است به این نتیجه برسد که بی‌توجهی به درس پیامد مشخصی ندارد و تذکر معلم نیز جدی گرفته نمی‌شود.حمایت از دانش‌آموز ضروری است؛ اما حمایت نباید به معنای نادیده گرفتن مسئولیت او در قبال یادگیری و رعایت مقررات باشد.

افت تحصیلی؛ مسئله‌ای فراتر از نمره
گزارش‌های سال‌های اخیر درباره نتایج امتحانات نهایی و عملکرد دانش‌آموزان ایران در آزمون‌های بین‌المللی، نگرانی‌ها درباره کیفیت یادگیری و مهارت‌های پایه را افزایش داده‌اند. تجربه آموزش مجازی و تعطیلی‌های مکرر مدارس نیز ضرورت سنجش واقعی یادگیری را جدی‌تر کرده است.حضور در کلاس آنلاین، ثبت حضور و ارسال تکلیف، لزوماً به معنای یادگیری نیست. دانش‌آموز باید بتواند آنچه را آموخته، بفهمد و در عمل به کار ببرد.
از سوی دیگر، دانش‌آموزی که با ضعف‌های جبران‌نشده وارد دانشگاه می‌شود، ممکن است در تحلیل، نوشتن، حل مسئله و کسب مهارت‌های حرفه‌ای با مشکل روبه‌رو شود. گزارش‌های مربوط به فاصله آموزش دانشگاهی و نیازهای بازار کار نیز نشان می‌دهند که داشتن مدرک، به‌تنهایی تضمین‌کننده توانایی عملی نیست.
بنابراین، مسئله فقط نمره پایین یا بی‌انگیزگی یک دانش‌آموز نیست؛ مسئله آن است که ضعف یادگیری در کدام مرحله شناسایی می‌شود و چه کسی مسئول جبران آن است.
کمبود بودجه، پاسخ همه پرسش‌ها نیست
کمبود منابع مالی، مشکلات معیشتی معلمان و محدودیت امکانات مدارس واقعیت‌هایی هستند که باید جدی گرفته شوند. اما آیا این مشکلات می‌توانند نبود برنامه مشخص برای پیگیری تکالیف، بررسی افت تحصیلی و اصلاح رفتار دانش‌آموز را به‌طور کامل توجیه کنند؟
بخشی از اقدامات ضروری، بیش از آنکه به هزینه‌های سنگین نیاز داشته باشد، به مدیریت منظم و تعریف مسئولیت وابسته است: ثبت موارد تکرارشونده، گفت‌وگوی هدفمند با دانش‌آموز، اطلاع‌رسانی به خانواده، تعیین برنامه جبرانی و ارزیابی نتیجه.اگر دانش‌آموز درس را نمی‌فهمد، باید به او کمک کرد.
اگر مشکل خانوادگی یا روانی دارد، باید راه حمایت مناسب را بررسی کرد. اما اگر با وجود فراهم بودن شرایط، مرتب از انجام مسئولیت‌های تحصیلی خودداری می‌کند، مدرسه نیز باید بتواند در چارچوب مقررات، مراحل اصلاح رفتار و اقدامات انضباطی مجاز را اجرا کند.ارجاع موضوع به خانواده، بخشی از راه‌حل است؛ نه راهی برای کنار گذاشتن مسئولیت مدرسه.
مطالبه از آموزش‌وپرورش و نمایندگان مجلس
اکنون زمان آن رسیده است که مسئولان آموزش‌وپرورش و نمایندگان مجلس، به‌جای بسنده کردن به توصیه‌های کلی، درباره سازوکار اجرایی پاسخ‌گویی در مدارس شفاف‌سازی کنند.انتظار می‌رود:
وزارت آموزش‌وپرورش مشخص کند مدیران مدارس در مواجهه با تکرار بی‌توجهی به درس و مقررات، چه مراحل قانونی و اجرایی را می‌توانند دنبال کنند.
ادارات آموزش‌وپرورش بر نحوه رسیدگی مدارس به افت تحصیلی و شکایت معلمان نظارت کنند و نتایج را ارزیابی کنند.
مدیران مدارس برای موارد تکرارشونده، فرایند روشن ثبت، گفت‌وگو، اطلاع‌رسانی به خانواده و پیگیری نتیجه داشته باشند.
نمایندگان مجلس از مسئولان مربوط درباره کیفیت یادگیری، اجرای مقررات و سازوکار حمایت از اقتدار حرفه‌ای معلمان گزارش بخواهند.
خانواده‌ها در کنار مطالبه حقوق فرزندان خود، مسئولیت آنان در یادگیری و رعایت مقررات را نیز جدی بگیرند.
سه ماه برای شروع تغییر؛ نه سه ماه برای شعار
پیشنهاد می‌شود آموزش‌وپرورش در یک بازه سه‌ماهه، گزارشی از اقدامات مدارس برای بهبود پیگیری افت تحصیلی، رسیدگی به بی‌توجهی مکرر دانش‌آموزان و حمایت از معلمان ارائه کند.در این بازه باید بتوان نشانه‌های اولیه ت

غییر را سنجید: آیا شکایت‌ها منظم‌تر رسیدگی می‌شوند؟ آیا مدیر برای تکرار تخلف، فرایند مشخصی دارد؟ آیا خانواده از اقدامات انجام‌شده مطلع می‌شود؟ آیا دانش‌آموز برای جبران ضعف درسی و اصلاح رفتار، برنامه‌ای روشن دریافت می‌کند؟
این مطالبه به معنای انتظار برای حل تمام مشکلات آموزش‌وپرورش در سه ماه نیست؛ بلکه درخواست آغاز اقدامی قابل مشاهده، قابل سنجش و قابل پیگیری است.مدرسه باید محیط یادگیری و رشد باشد؛ نه جایی که معلم از بی‌اثر ماندن تذکرهایش ناامید شود و خانواده نیز احساس کند به‌تنهایی باید مسئولیت آموزش را بر دوش بکشد.دانش‌آموز حق آموزش دارد؛ اما یادگیری بدون مسئولیت‌پذیری، نظم و پیگیری مؤثر شکل نمی‌گیرد. اقتدار قانونی مدرسه، حمایت از معلم و رعایت حقوق دانش‌آموز، سه ضلع یک نظام آموزشی کارآمدند.اکنون پرسش از مسئولان این است: برای نزدیک شدن به چنین مدرسه‌ای، در سه ماه آینده چه اقدام مشخصی انجام خواهد شد و مردم چگونه می‌توانند نتیجه آن را ارزیابی کنند؟