مرتضی جلیلنژاد ماسوله
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی پویشگران گیل:
امروز، مرور نقش مردم گیلان در انقلاب مشروطه، تنها بازخوانی یک رویداد تاریخی نیست، بلکه یادآوری این حقیقت است که توسعه، قانونگرایی و مشارکت مردم، همواره از مهمترین سرمایههای ایران بودهاند. ۱۴ مرداد، یادآور یکی از مهمترین نقاط عطف تاریخ معاصر ایران است؛ روزی که با صدور فرمان مشروطیت، خواست دیرینه مردم برای قانونمداری، عدالتخواهی و محدود شدن استبداد، رنگ واقعیت به خود گرفت. اما این دستاورد بزرگ، تنها با صدور یک فرمان حاصل نشد؛ بلکه با ایثار و جانفشانی مردمان بسیاری از گوشهوکنار ایران، بهویژه مردم گیلان، به ثمر نشست. استان گیلان به دلیل موقعیت جغرافیایی، ارتباط با قفقاز و اروپا، حضور روشنفکران، بازرگانان و آزادیخواهان، از نخستین مراکز شکلگیری اندیشههای نوگرایانه و مشروطهخواهی بود. هنگامی که محمدعلیشاه با به توپ بستن مجلس، مشروطه را به تعطیلی کشاند، این مردم گیلان بودند که در کنار دیگر آزادیخواهان کشور، پرچم مقاومت را برافراشتند.
فتح رشت به دست مجاهدان مشروطهخواه و سپس حرکت نیروهای گیلان به سوی تهران، یکی از سرنوشتسازترین رویدادهای انقلاب مشروطه به شمار میآید. این حرکت، در کنار قیام نیروهای بختیاری، زمینه سقوط استبداد صغیر و احیای دوباره مشروطه را فراهم کرد. از این رو، بسیاری از مورخان، گیلان را یکی از ستونهای اصلی پیروزی انقلاب مشروطه میدانند.در میان مجاهدان گیلانی، نام میرزا کوچکخان جنگلی نیز میدرخشد. هرچند او در دوران انقلاب مشروطه از رهبران اصلی این نهضت نبود، اما به عنوان یکی از مجاهدان آزادیخواه در کنار نیروهای مشروطهطلب حضور داشت و در مبارزه با استبداد محمدعلیشاه نقش ایفا کرد.
تجربههای آن دوران، شخصیت سیاسی میرزا را شکل داد و نگاه او را نسبت به مفاهیمی چون آزادی، عدالت و استقلال عمیقتر ساخت.پس از پیروزی مشروطه، میرزا کوچکخان مشاهده کرد که بسیاری از آرمانهای انقلاب، از جمله عدالت، مبارزه با فساد و استقلال کشور، به طور کامل تحقق نیافته است. همین دغدغهها، چند سال بعد زمینهساز شکلگیری نهضت جنگل شد؛ نهضتی که در حقیقت ادامه همان آرمانهای آزادیخواهانه مشروطه، با تأکید بیشتر بر استقلال ایران و مقابله با نفوذ بیگانگان بود. امروز، مرور نقش مردم گیلان در انقلاب مشروطه، تنها بازخوانی یک رویداد تاریخی نیست، بلکه یادآوری این حقیقت است که توسعه، قانونگرایی و مشارکت مردم، همواره از مهمترین سرمایههای ایران بودهاند.
گیلان با تقدیم مجاهدان، روشنفکران و شخصیتهایی چون میرزا کوچکخان جنگلی، سهمی ماندگار در تاریخ معاصر ایران بر جای گذاشته است؛ سهمی که همچنان شایسته پژوهش، پاسداشت و معرفی به نسلهای آینده است. چهاردهم مرداد، فرصتی است تا بار دیگر از مردمانی یاد کنیم که برای استقرار قانون، آزادی و عدالت، از جان و آسایش خود گذشتند و نام گیلان را برای همیشه در تاریخ مشروطه ایران جاودانه ساختند.
ذخیره نام، ایمیل و وبسایت من در مرورگر برای زمانی که دوباره دیدگاهی مینویسم.
