به گزارش پایگاه اطلاع رسانی پویشگران گیل:
کرم ابریشم بیش از چهار هزار سال توسط مردم پرورش داده میشد این کار نخستین بار در چین در حدود ۲۶۰۰ سال قبل از میلاد مسیح آغاز شد چینیها راز تهیه ابریشم را سالها مخفی نگه داشتند و در اروپا و خاورمیانه تجارت میکردند. اما سرانجام به دست آوردن ابریشم از طریق کرم ابریشم توسط مردم دیگر کشورها یاد گرفته شد. بر اساس قدیمیترین تاریخ چین، ملکه سیلینگشی اولین کسی بود که تارهای ابریشم را از پیلهاش باز کرد. ملکه به هنگام گردش در جنگل، متوجه تارهای نازکی شد که دور شاخ و برگهای درختان تنیده شده بود. او پس از جمعآوری تارها، با رشتن و بافتن آنها پارچه لطیفی تهیه کرد. تا سال ۲۰۰۰ پیش از میلاد پرورش تخم نوغان در انحصار دربار چین بود. چین حدود پانزده قرن توانست از انتقال تولید و چگونگی تهیه ابریشم به خارج جلوگیری کند. با توجه به اسناد موجود، چین اولین کشوری بود که کرم ابریشم را پرورش داد و برای حفظ انحصار و جلوگیری از صدور آن مقررات و مجازات سنگینی مقرر کرد.
به باور پاریزه و لائوفر، کرم ابریشم پیش از چینیها در ایران شناخته شده بود. مدارک تاریخی نشانگر آن است که ایران در دوره ساسانی خود نیز در بافت، تهیه و صدور پارچههای زربفت سهم شایانی داشته است.جاده ابریشم در شناخت و یادگیری تولید ابریشم نقش اساسی و عمدهای داشته است، به طوری که اغلب پژوهشگران، رواج صنعت ابریشم در ایران را مقارن با احداث جاده ابریشم میدانند.در فاصله بین قرن ششم تا دهم میلادی، نوغانداری به تدریج از مرو و گرگان، در طبرستان و دیلم و سایر شهرهای خزری اشاعه یافت. برخی معتقدند ابریشم نخست از چین به مازندران و سپس به گیلان رسیده است.
ابریشم در زمان صفویه یکی از عمدهترین صادرات ایران بود. شاردن بازرگان و سیاح فرانسوی که در زمان شاه سلیمان و شاه عباس دوم در ایران بود نوشته است که گیلان در آن زمان از لحاظ کیفیت ابریشم مقام اول را داشت. بر اساس نوشته آدام اولئاریوس در سال ۱۶۳۸ میلادی گیلان از نظر تولید ابریشم در رتبه اول بود و درآمد بسیار زیادی داشت. محصول ابریشم ۸۰۰۰ عدل و هر عدل معادل ۲۱۶ پوند بود.
چارلز فرانسیس مکنزی که مقارن سلطنت ناصرالدینشاه، کنسول انگلیس در شمال ایران بود در سفرنامهاش درباره شهر آستانه مینویسد که در بازار آستانه در فصل ابریشم به زوار غذای رایگان میدهند. این شهر با آنچه فریزر و آبت توصیف کردهاند متفاوت است و همانطور که فریزر پیشبینی کرده بود تجارت ابریشم دوباره رونق گرفته و در بازارش مانند سابق علف نروییده است. ابریشم لاهیجان بهتر از سایر نقاط گیلان است و یک چهارم محصول این ایالت از لاهیجان به دست میآید.
پرورش کرم ابریشم در گیلان پس از برنج بسیار حائز اهمیت بود و کشت درخت توت و تربیت کرمابریشم از کارهای اصلی گیلانیان به شمار میآمد ولی سالهای ۱۲۶۶-۱۲۳۹ خورشیدی به علت بروز بیماری در میان کرمهای ابریشم سالهای نامناسبی برای پرورش کرم ابریشم بود، زیرا به علت این بیماری محصول ابریشم در آن سالها کاهش یافت. سال ۱۲۶۷ به دلیل خرید و وارد کردن تخم نوغان از ترکیه سال تجدید حیات نوغانداری در گیلان بود.
رابینو از دو مؤسسه پیله خشککنی در فومن یک موسسه در عربان و یکی هم در کسما نام برده است. در قرن هجدهم محصول ابریشم ایران با تورم شدیدی مواجه شد که افزایش سریع و شدید آن را در نیمه اول قرن نوزدهم به دنبال داشت. بیماری ماسکاردین در سال ۱۲۴۳ از اروپا به ایران رسید و در سال ۱۲۵۲ محصول ابریشم گیلان افت کرد. تأثیر این تنزل، فاجعهآمیز بود. چون همان مالیات قبلی از این ایالت گرفته میشد. با تلاش موفقیتآمیز شرکت رالی و وارد شدن تخم نوغان تازه از ژاپن، با این بیماری مقابله شد تا جایی که در سال ۱۲۴۹ این تلاشها رو به فزونی گذاشت و در سال ۱۲۶۹ یکی دیگر از شرکتهای یونانی به نام شرکت برادران پاسکالی نوغان تازهای از بورسا وارد کرد و محصول به سرعت بالا رفت ولی رقابت ابریشم ژاپن و غیره قیمتها را کاهش میداد.
نظر به اهمیت موضوع و سابقه تولید و پرورش کرم ابریشم در استان گیلان گفتگویی اختصاصی پایگاه اطلاع رسانی پویشگران گیل با دکتر رضا صورتی زنجانی، رئیس مرکز تحقیقات ابریشم کشور انجام شد که ماحصل زحمات ایشان و مجموعه علمی پرتلاش مرکز تحقیقات ابریشم کشور در ذیل بیان میشود.
مرکز تحقیقات ابریشم کشور طی سالهای اخیر به دستاوردهای مهمی دست یافته که برای صنعت نوغانداری و تواید ابریشم ایران ارزشمند است و جایگاه کشور را در این عرصه در سطح جهانی ارتقاء خواهد داد. یکی از مهمترین و افتخار آمیزترین دستاوردهای این مرکز، توسعه و ارتقاء ذخایر ژنتیکی ابریشم در تنها بانک ژن کرم ابریشم ایران است.
این مرکز اخیرا موفق به دو برابر کردن ظرفیت تولید تخم نوغان اجداد از 40 به 80 کارت در سال شده است. این جهش تولید به طور مستقیم امنیت تامین تخم نوغان تولیدی F1 را تضمین میکند و تاثیرات بلند مدتی برای پایداری این صنعت خواهد داشت.
علاوه بر این، مرکز طی یک پروژه تحقیقاتی اصلاح نژادی با معرفی 8 هیبرید پر محصول کرم ابریشم با هزینه کردی معادل 2هزار میلیون ریال طی 10 سال موفق گردید میزان تولید پیله را 15 درصد در هر جعبه تخم نوغان افزایش دهد. این تحول ارزش افزودهای معادل 500 میلیارد ریال در میزان تولید پیله برای نوغانداران طی هر سال خواهد داشت که به تدریج در عرصه قابل افزایش میباشد.
همچنین مرکز تحقیقات ابریشم کشور با امضای تفاهمنامه همکاری راهبردی با آکادمی علوم و فنون نوغانداری یانان چین، دانشگاهها، مراکز علمی پژوهشی همکار و بنیاد نخبگان در سالهای اخیر، گامهای بلندی در جهت تقویت دانش بومی، توسعه پژوهشهای نوآورانه و فناورانه برداشته است. بدیهی است این اقدامات موقعیت ایران را به عنوان یکی از پیشگامان این صنعت در منطقه تثبیت میکند.
در حال حاظر مرکز تحقیقات ابریشم با داشتن 122 لاین ذخایر ژنتیکی کرم ابریشم در تنها بانک ژن ایران، به لحاظ تنوع ذخایر در غرب آسیا و خاورمیانه منحصر به فرد محسوب میشود و این تنوع در سالهای اخیر متاثر از تلاشهای پژوهشگران داخلی ارتقاء یافته است.
با توجه به 2 برابر شدن تولید پیله و استقبال نوغانداران طی 3 الی 4 سال گذشته برای فعالیت در این حوضه متاثر از سیاستهای حمایتی وزارت جهاد کشاورزی در توزیع تخم نوغان و نهال توت یارانه ای، همچنین تلاشهای مستمر همکاران در حوزه آموزش و نیز ترویج یافتههای پژوهشی و انتقال دستاوردهای جدید در عرصههای بهرهبرداری نوغانداری کشور در مسیر توسعه قرار گرفته و به نظر میرسد افق آیندهی این حوزه چشم انداز روشن و بهتری را تجربه نماید.
ذخیره نام، ایمیل و وبسایت من در مرورگر برای زمانی که دوباره دیدگاهی مینویسم.
