به قلم:معصومه نیک کار
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی پویشگران گیل:
محور اصلي استواري خانوادهها پس از زيربناهاي اصولي و اعتقادي، تامين معيشت و رفاه اقتصادي است كه بستر مناسب آسايش و رشد تعالي جسمي و روحي و مادي و معنوي را فراهم ميسازد. اشتغال در انديشه الهي امام رضا(ع) به عنوان ضرورتي تكويني و تكليفي تشريعي مطرح شده است؛ از اين رو كار براي انسان در گام نخست مثل همه ضرورتهاي زيستي، ضرورتي طبيعي دارد كه در صورت عدم توجه به ضرورت آن، انسان دچار آسيبهاي جدي جسمي و رواني ميگردد لذا كار به لحاظ قانونمنديهاي طبيعي حاكم بر وجود انسان و رابطه آنها با قواي رواني و جسمي او يك نياز ضروري است. از طرف ديگر بيكاري موجب سستي و ناتواني جسمي و افسردگي ميگردد. در حديثي از امام رضا(ع) ضرورت كار در نظام تكوين روشن گشته است لذا طبق اين حديث از نظر قانون طبيعت، كار وسيلهاي است براي فعليت يافتن آثار پديدههاي طبيعي و آمادهسازي آنها براي بهرهبرداري انسان؛ اين يك بعد ضرورت كار است. ديگر اينكه كار در ارتباط با قوانين حاكم بر وجود انسان، ابزاري براي بودن و به فعليت رسيدن نيروهاي انسان از بعد عقلي و جسمي و شكوفايي استعدادهاي فطري شخصيت اوست. امام رضا(ع) مردم را به اشتغال و كار تشويق ميكنند و به ضرورت آن در روايتي اشاره دارند. بعد ديگر ضرورت اشتغال، تامين نيازهاي خانواده در تعاليم ديني است، در اين زمينه نيز تعاليمي حياتي از امام رضا(ع) رسيده است. خانواده به عنوان جامعه كوچك و هسته اصلي جامعهسازيهاي بزرگ، بايد بستري مناسب براي انسانسازي و انسانپروري باشد و اين امر با تامين نيازهاي لازم و ضروري و نيازهاي رفاهي افراد خانواده تامين ميشود. بزرگترين ارزش كار مرد به عنوان مسئول تامين هزينه خانواده در همين موضوع نهفته است. تامين امنيت رواني، شخصيت اجتماعي و رفاه اقتصادي خانواده در پرتو همين فرمايش امام(ع) و توصيه ايشان به اشتغال است. از آثار ديگر كار، ايجاد زمينه رشد و تكامل و سعادت خانواده، از بين بردن ريشه فقر، بي نيازي از سوال، رشد كيان اجتماعي و نابودسازي خودكمبيني در خانوادهها است كه از تعاليم حضرت رضا(ع) استنباط ميشود. در روايات وارده از حضرت رضا(ع) فقر عامل مرگ و نابودي انسانها ناميده شده است. در واقع امام رضا(ع) پديده شوم فقر را از ناهنجارترين دردها در زندگي انسان ميشمارند و عوارض ويرانگر مادي و معنوي آن را تبيين ميكنند. فقر و تهيدستي سرانجام هر انساني را به نيستي و نابودي ميكشاند. همه جريانها و سياستهايي كه زمينه فقر افراد و گروهها و اجتماعات و خانوادهها را فراهم ميسازند در اين نابودي دخيل هستند. فقر از ديدگاه امام رضا(ع) تاثيري ژرف بر هستي و كيان افراد و خانوادهها دارد كه انكارناپذير است. از آثار بسيار آشكار فقر، سلب شخصيت و عقده حقارت و خودكمبيني است كه طبقه بينوايان را فرا ميگيرد. طبق احاديث رضوي حيات انسان به حيات شخصيت او بستگي دارد و مرگ او در مرگ و سلب شخصيت او نهفته است. سخن امام رضا(ع) بر همين اساس است كه انسان نيازمند هرچند داراي استعدادها و ارزشهاي والاي انسانياند اما به دليل فقر زمينه تعالي و رشد آنها فراهم نشده و شخصيت اجتماعي آنها تعالي نمييابد. در واقع از ديدگاه امام رضا(ع) فقر كليد مشكلات اجتماعي نيز ميباشد. جغرافياي حيات انسان در اين دنيا، جغرافياي اقتصادي است و ماهيت حيات انسان با نيازهاي او پيوندي ناگسستني دارد. فقر داراي علل و زمينهها و خاستگاههاي گوناگوني است. در بعد فردي بيكاري و سهلانگاري از عوامل فقر است. حضرت رضا(ع) براي رفع اين معضل از خانوادهها همه را دعوت به كار و كوشش در تامين نيازهاي خانواده نمودهاند. ظلم و ستم در بعد اجتماعي از علل فقر شمرده شده است. حضرت ثامنالحجج(ع) براي رسيدن جامعه به عدالت اجتماعي، تعيين حق براي افراد را توصيه نمودهاند كه در اين صورت طبق تعاليم رضوي، فاصله طبقاتي در جامعه از بين خواهد رفت و خانوادهها در فاصله كمتري به لحاظ اقتصادي در جامعه در كنار هم خواهند بود. از جمله مسايلي كه امام رضا(ع) در اين زمينه به آن توصيه نمودهاند، استفاده بهينه از كالاها و سرمايههاست و هرگونه استفاده نادرست و هدر دادن سرمايه از نظر ايشان محكوم ميباشد. رعايت اين سفارش امام رضا(ع) باعث رفع بسياري از كمبودها در سطح خانوادهها و جامعه ميشود. ارزش حياتي تعاليم رضوي با توجه به اهميت سرمايهگذاري و عدم تباه ساختن اموال روشن ميگردد از مسايل ديگري كه در تعاليم حضرت رضا(ع) به آن تاكيد شده است. ضرورت تخصص و مهارتهاي فني و علمي براي رشد اقتصادي و رفع فقر است. در راستاي بالا بردن سطح زندگي، امام رضا(ع)، تامين ساليانه را لازم ميدانند. در كلام حضرت رضا(ع)، به اين موضوع اشاره شده است كه انسان هنگامي كه هزينه يك سال خود را ذخيره كند، آسايش خاطر دارد و همين آسايش و آرامش انسان زمينه اصلي رشد انديشه و شكوفايي استعدادهاي او را فراهم ميسازد و رشد استعدادها باعث ترقي جامعه و سازندگي و استقلال و آزادگي افراد جامعه ميشود. اگر دستورات حضرت رضا(ع)، در كليه شئون زندگي افراد مورد توجه قرار گيرد براي هر انساني در هر عصري مفيد و ارزنده خواهد بود. تعاليم حضرت در زمينه مسايل اقتصادي نيز در همين مقوله قرار دارد. اگر بشر امروزي به معيارهاي اقتصادي امام رضا(ع)، توجه كند كليه عقبماندگيها و فقرها اعم از فقر فرهنگي و فقر اقتصادي از خانوادهها و جامعه رخت بر ميبندد.
ذخیره نام، ایمیل و وبسایت من در مرورگر برای زمانی که دوباره دیدگاهی مینویسم.
