کد خبر : 92221
تاریخ انتشار : جمعه ۲۲ آبان ۱۴۰۵ - ۹:۳۵

از بندرانزلی تا دانشگاه‌های بین‌المللی؛

مرتضی جلیل نژاد ماسوله

نامی که شایسته است در شمار مفاخر علمی گیلان ماندگار بماند

نامی که شایسته است در شمار مفاخر علمی گیلان ماندگار بماند
دکتر عزیز نبوی؛ فرزند بندرانزلی و بنیان‌گذار آموزش نوین حسابداری در ایران

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی پویشگران گیل:

در میان شخصیت‌هایی که از خطه گیلان برخاسته‌اند و در عرصه‌های علمی، فرهنگی و اقتصادی کشور تأثیرگذار بوده‌اند، نام دکتر عزیز نبوی، استاد دانشگاه، پژوهشگر و بنیان‌گذار مؤسسه عالی حسابداری ایران، جایگاه ویژه‌ای دارد؛ شخصیتی که با وجود خدمات گسترده در حوزه آموزش عالی و تربیت نیروی متخصص، شاید آن‌گونه که شایسته است در زادگاهش و در میان نسل‌های جدید معرفی نشده باشد.

عزیز نبوی نمونه‌ای از فرزندان شایسته گیلان است که فعالیت علمی خود را از ایران آغاز کرد، در توسعه آموزش تخصصی حسابداری کشور نقش‌آفرین شد و دانش و تجربه خود را در عرصه دانشگاهی بین‌المللی نیز گسترش داد.
از بندرانزلی تا مدارج عالی علمی
دکتر عزیز نبوی در سال ۱۳۱۱ در بندرانزلی دیده به جهان گشود. او اگرچه پس از مدتی در تهران سکونت داشت و مسیر تحصیلی و حرفه‌ای خود را در آن شهر و خارج از کشور ادامه داد، اما نامش با زادگاهش، بندرانزلی، در تاریخ مفاخر علمی گیلان پیوند خورده است.
وی تحصیلات دانشگاهی خود را در رشته حقوق آغاز کرد و پس از دریافت مدرک کارشناسی، در رشته علوم اداری ادامه تحصیل داد و موفق به اخذ مدرک کارشناسی ارشد شد.
سپس در نخستین دوره دکتری دانشگاه تهران پذیرفته شد و مدرک دکتری اقتصاد را دریافت کرد.
نبوی در ادامه مسیر علمی خود راهی ایالات متحده آمریکا شد و در سال ۱۳۴۰، موفق به دریافت درجه دکتری علوم اداری با گرایش حسابداری از دانشگاه کالیفرنیای جنوبی شد؛ دستاوردی که زمینه فعالیت تخصصی‌تر او در حوزه حسابداری و آموزش دانشگاهی را فراهم کرد.
او پس از بازگشت به عرصه دانشگاهی ایران، در دانشکده حقوق و علوم سیاسی و دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران و همچنین دانشکده اقتصاد و بانکداری دانشگاه ملی ایران (دانشگاه شهید بهشتی کنونی) به تدریس پرداخت.
فعالیت‌های علمی و مدیریتی نبوی به محیط دانشگاه محدود نماند. او در وزارت امور اقتصادی و دارایی، وزارت کشور و وزارت پست و تلگراف و تلفن نیز مسئولیت‌های مشاوره‌ای داشت و در حوزه مطبوعات تخصصی، مدیریت مجله تجارت دانشکده حقوق و علوم اقتصادی دانشگاه تهران و سردبیری مجله بانک‌ها را برعهده گرفت.
عضویت در هیئت‌مدیره انجمن حسابداران قسم‌خورده ایران نیز از دیگر سوابق حرفه‌ای او بود. همچنین در سال ۱۹۶۴ میلادی به نمایندگی از دولت ایران در کنفرانس جهانی امور مالی در ایتالیا حضور یافت.
خدمات علمی و آموزشی؛ گامی ماندگار در اقتصاد ایران
مهم‌ترین و ماندگارترین اقدام دکتر عزیز نبوی را باید در تأسیس مؤسسه عالی حسابداری جست‌وجو کرد؛ مرکزی که نقش مهمی در توسعه آموزش تخصصی حسابداری در ایران ایفا کرد.
در دهه ۱۳۴۰، هم‌زمان با توسعه فعالیت‌های اقتصادی و صنعتی کشور، نیاز به حسابداران متخصص، کارشناسان مالی و نیروهای آموزش‌دیده در حوزه حسابرسی بیش از گذشته احساس می‌شد.
نبوی با شناخت این نیاز، در سال ۱۳۴۳ و در حالی که تنها ۳۱ سال داشت، مؤسسه عالی حسابداری را بنیان گذاشت.
اساسنامه و برنامه‌های آموزشی این مؤسسه در شصت‌وسومین جلسه شورای مرکزی دانشگاه‌های ایران، در تاریخ ۹ آبان ۱۳۴۳ به تصویب رسید و نخستین سال تحصیلی آن در آذر همان سال آغاز شد.
این مرکز با هدف تربیت نیروی انسانی متخصص، سه حوزه اصلی آموزشی را دنبال می‌کرد: حسابداری دولتی، حسابداری صنعتی و حسابرسی.
اهمیت این اقدام زمانی بیشتر روشن می‌شود که بدانیم مؤسسه عالی حسابداری در دوره فعالیت خود، طی حدود ۱۳ سال، بیش از پنج هزار دانش‌آموخته تربیت کرد.
بسیاری از فارغ‌التحصیلان آن بعدها در جایگاه استاد دانشگاه، مدیران اقتصادی، حسابداران حرفه‌ای و مسئولان شرکت‌های دولتی و خصوصی به فعالیت پرداختند.
استاد مصطفی علی‌مدد در یادنامه‌ای که به مناسبت درگذشت دکتر نبوی منتشر شد، از او به‌عنوان مدیری مبتکر، سخت‌کوش، خلاق و جسور یاد کرده و بر نقش گسترده دانش‌آموختگان این مؤسسه در بخش‌های مختلف اقتصادی و دانشگاهی کشور تأکید کرده است.
مؤسسه عالی حسابداری در سال ۱۳۵۵ به مالکیت وزارت آموزش و پرورش درآمد و در ادامه با تغییر نام و ساختار، مسیر دیگری را دنبال کرد. این مرکز در سیر تحول خود به مجموعه‌ای رسید که امروزه با نام دانشکده فنی شهید شمسی‌پور شناخته می‌شود.
در کنار بنیان‌گذاری این مؤسسه، تألیف کتاب‌های تخصصی نیز بخش مهمی از فعالیت‌های علمی نبوی بود.
مجموعه دو جلدی «اصول حسابداری» از شناخته‌شده‌ترین آثار او به شمار می‌رود که طی دهه‌های گذشته بارها تجدید چاپ شده و در آموزش مبانی حسابداری مورد استفاده قرار گرفته است.
او همچنین در زمینه اصول حسابرسی و حسابداری دولتی فعالیت علمی و تألیفی داشت. اهمیت آثار نبوی تنها در ارائه مباحث نظری نبود،بلکه تلاش او برای تدوین و آموزش مفاهیم تخصصی حسابداری متناسب با نیازهای اقتصادی و اداری کشور، ارزش ویژه‌ای به این آثار بخشید.
خدمات به گیلان؛ افتخار زادگاهی با اثرگذاری ملی
وقتی از خدمات دکتر عزیز نبوی به گیلان سخن می‌گوییم، نخستین نکته، خاستگاه اوست. تولد در بندرانزلی، پیوند این شخصیت علمی با تاریخ اجتماعی و فرهنگی گیلان را شکل می‌دهد.
البته در اسناد و منابع در دسترس، اطلاعات مستندی درباره تأسیس مرکز آموزشی، اجرای طرح اقتصادی یا فعالیت اجرایی مستقیم او در استان گیلان به دست نیامده است؛ بنابراین نباید خدمات ملی او را به‌عنوان خدمات اجرایی مستقیم در استان معرفی کرد.
با این حال، تربیت هزاران نیروی متخصص در نظام آموزش عالی کشور، گسترش دانش حسابداری و حضور در عرصه‌های بین‌المللی، بخشی از سرمایه علمی ایران است که یکی از چهره‌های برخاسته از بندرانزلی در شکل‌گیری آن نقش داشته است.
برای گیلان، معرفی چنین شخصیت‌هایی اهمیت ویژه‌ای دارد؛ چراکه نشان می‌دهد ظرفیت علمی این سرزمین به حوزه‌های ادبیات، هنر و سیاست محدود نبوده و فرزندان آن در علوم اقتصادی، مدیریتی و تخصصی نیز تأثیرگذار بوده‌اند.
حضور در عرصه بین‌المللی و گسترش دانش
فعالیت علمی عزیز نبوی پس از سال‌ها تدریس و مدیریت در ایران، به خارج از کشور نیز گسترش یافت.
او در شرح حال خود اشاره کرده است که از سال ۱۳۵۵ به بعد در سوئیس به تدریس دانشگاهی مشغول شد و در دانشگاه اروپایی سوئیس، درس‌هایی همچون روش علمی تحقیق، حسابداری مالی و حسابداری مدیریت را ارائه کرد.تدریس در این حوزه‌ها نشان‌دهنده استمرار فعالیت علمی او در سطح بین‌المللی بود.
نبوی علاوه بر تجربه دانشگاهی در ایران و سوئیس، سابقه تحصیل و فعالیت علمی در ایالات متحده را نیز در کارنامه خود داشت.
حضور در کنفرانس جهانی امور مالی در ایتالیا به نمایندگی از دولت ایران نیز از جمله جلوه‌های ارتباط حرفه‌ای او با محافل بین‌المللی بود.
بدین ترتیب، مسیر علمی عزیز نبوی از بندرانزلی آغاز شد، در دانشگاه‌های ایران گسترش یافت، با تحصیل در آمریکا به مرحله‌ای تازه رسید و در ادامه با تدریس در سوئیس امتداد پیدا کرد.
دکتر عزیز نبوی سرانجام در روز ۱۰ آبان ۱۳۸۲ در شهر مونترو سوئیس درگذشت و در همان شهر به خاک سپرده شد. درگذشت او ضایعه‌ای برای جامعه دانشگاهی و حرفه حسابداری ایران بود؛ جامعه‌ای که سال‌ها از دانش، آثار و تلاش‌های آموزشی او بهره برده بود.
مشاهیر را باید به‌موقع معرفی کرد تا فراموش نشوند
زندگی و کارنامه دکتر عزیز نبوی نشان می‌دهد که اثرگذاری یک شخصیت علمی را نباید تنها با تعداد کتاب‌ها، عناوین دانشگاهی یا مسئولیت‌های اداری سنجید.
گاهی مهم‌ترین خدمت یک انسان، ایجاد بستری است که نسل‌های بعدی بتوانند در آن آموزش ببینند، رشد کنند و مسیر پیشرفت کشور را ادامه دهند.
تأسیس مؤسسه عالی حسابداری و تربیت هزاران نیروی متخصص، میراثی است که ارزش آن فراتر از فعالیت‌های فردی و عمر حرفه‌ای بنیان‌گذارش قرار می‌گیرد.
برای گیلان نیز شناخت و معرفی چنین چهره‌هایی ضرورتی فرهنگی و تاریخی است. مشاهیر هر سرزمین بخشی از هویت و حافظه جمعی آن محسوب می‌شوند و اگر زندگی، اندیشه و خدمات آنان به‌موقع ثبت و معرفی نشود، به‌تدریج از حافظه نسل‌های جدید فاصله می‌گیرند.
معرفی مفاخر نباید تنها به زمان برگزاری مراسم بزرگداشت یا سالگرد درگذشت آنان محدود شود. این کار باید به یک جریان مستمر فرهنگی تبدیل شود؛ جریانی که با پژوهش، مستندسازی، انتشار زندگینامه‌ها، معرفی آثار و بازخوانی خدمات شخصیت‌های علمی و فرهنگی همراه باشد.
دکتر عزیز نبوی، فرزند بندرانزلی و یکی از چهره‌های اثرگذار در تاریخ آموزش حسابداری ایران، شایسته است در کنار دیگر مفاخر علمی گیلان مورد توجه قرار گیرد؛ شخصیتی که نام و کارنامه‌اش می‌تواند برای نسل جوان یادآور این حقیقت باشد که برخاستن از یک شهر کوچک یا متوسط، مانعی برای دستیابی به جایگاه‌های علمی ملی و بین‌المللی نیست.
بزرگان و مشاهیر هر سرزمین، سرمایه‌های فرهنگی آن هستند؛ سرمایه‌هایی که باید پیش از آنکه غبار فراموشی بر نام و آثارشان بنشیند، شناخته، معرفی و به نسل‌های آینده سپرده شوند.
ارسال نظر شما
مجموع نظرات : 0 در انتظار بررسی : 0 انتشار یافته : 0
  • نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
  • نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.