سه شنبه 28 خرداد 1398

 به گزارش پویشگران گیل : اشتغال در اندیشه الهی امام رضا(ع) به عنوان ضرورتی تکوینی و تکلیفی تشریعی مطرح شده است؛ از این رو کار برای انسان در گام نخست مثل همه ضرورت‌های زیستی، ضرورتی طبیعی دارد، که در صورت عدم توجه به ضرورت آن، انسان دچار آسیب‌های جدی جسمی و روانی می‌گردد لذا کار به لحاظ قانونمندی‌های طبیعی حاکم بر وجود انسان و رابطه آنها با قوای روانی و جسمی او یک نیاز ضروری است.

از طرف دیگر بیکاری موجب سستی و ناتوانی جسمی و افسردگی می‌گردد. در حدیثی از امام رضا(ع) ضرورت کار در نظام تکوین روشن گشته است لذا طبق این حدیث از نظر قانون طبیعت، کار وسیله‌ای است برای فعلیت یافتن آثار پدیده‌های طبیعی و آماده‌سازی آنها برای بهره‌برداری انسان؛ این یک بعد ضرورت کار است.

دیگر اینکه کار در ارتباط با قوانین حاکم بر وجود انسان، ابزاری برای بودن و به فعلیت رسیدن نیروهای انسان از بعد عقلی و جسمی و شکوفایی استعدادهای فطری شخصیت اوست. امام رضا(ع) مردم را به اشتغال و کار تشویق می‌کنند و به ضرورت آن در روایتی اشاره دارند.

بعد دیگر ضرورت اشتغال، تامین نیازهای خانواده در تعالیم دینی است، در این زمینه نیز تعالیمی حیاتی از امام رضا(ع) رسیده است.

خانواده به عنوان جامعه کوچک و هسته اصلی جامعه‌سازی‌های بزرگ، باید بستری مناسب برای انسان‌سازی و انسان‌پروری باشد و این امر با تامین نیازهای لازم و ضروری و نیازهای رفاهی افراد خانواده تامین می‌شود. بزرگترین ارزش کار مرد به عنوان مسئول تامین هزینه خانواده در همین موضوع نهفته است.

تامین امنیت روانی، شخصیت اجتماعی و رفاه اقتصادی خانواده در پرتو همین فرمایش امام(ع) و توصیه ایشان به اشتغال است. از آثار دیگر کار، ایجاد زمینه رشد و تکامل و سعادت خانواده، از بین بردن ریشه فقر، بی نیازی از سوال، رشد کیان اجتماعی و نابودسازی خودکم‌بینی در خانواده‌ها است که از تعالیم حضرت رضا(ع) استنباط می‌شود.

در روایات وارده از حضرت رضا(ع) فقر عامل مرگ و نابودی انسان‌ها نامیده شده است. در واقع امام رضا(ع) پدیده شوم فقر را از ناهنجارترین دردها در زندگی انسان می‌شمارند و عوارض ویرانگر مادی و معنوی آن را تبیین می‌کنند.

فقر و تهیدستی سرانجام هر انسانی را به نیستی و نابودی می‌کشاند. همه جریان‌ها و سیاست‌هایی که زمینه فقر افراد و گروه‌ها و اجتماعات و خانواده‌ها را فراهم می‌سازند در این نابودی دخیل هستند. فقر از دیدگاه امام رضا(ع) تاثیری ژرف بر هستی و کیان افراد و خانواده‌ها دارد که انکارناپذیر است. از آثار بسیار آشکار فقر، سلب شخصیت و عقده حقارت و خودکم‌بینی است که طبقه بینوایان را فرا می‌گیرد.

طبق احادیث رضوی حیات انسان به حیات شخصیت او بستگی دارد و مرگ او در مرگ و سلب شخصیت او نهفته است.

سخن امام رضا(ع) بر همین اساس است که انسان نیازمند هرچند دارای استعدادها و ارزش‌های والای انسانی‌اند اما به دلیل فقر زمینه تعالی و رشد آنها فراهم نشده و شخصیت اجتماعی آنها تعالی نمی‌یابد. در واقع از دیدگاه امام رضا(ع) فقر کلید مشکلات اجتماعی نیز می‌باشد.

جغرافیای حیات انسان در این دنیا، جغرافیای اقتصادی است و ماهیت حیات انسان با نیازهای او پیوندی ناگسستنی دارد. فقر دارای علل و زمینه‌ها و خاستگاه‌های گوناگونی است. در بعد فردی بیکاری و سهل‌انگاری از عوامل فقر است. حضرت رضا(ع) برای رفع این معضل از خانواده‌ها همه را دعوت به کار و کوشش در تامین نیازهای خانواده نموده‌اند.

«ظلم» و «ستم» در بعد اجتماعی از علل فقر شمرده شده است. حضرت ثامن‌الحجج(ع) برای رسیدن جامعه به عدالت اجتماعی، تعیین حق برای افراد را توصیه نموده‌اند که در این صورت طبق تعالیم رضوی، فاصله طبقاتی در جامعه از بین خواهد رفت و خانواده‌ها در فاصله کمتری به لحاظ اقتصادی در جامعه در کنار هم خواهند بود.

از جمله مسایلی که امام رضا(ع) در این زمینه به آن توصیه نموده‌اند، استفاده بهینه از کالاها و سرمایه‌هاست و هرگونه استفاده نادرست و هدر دادن سرمایه از نظر ایشان محکوم می‌باشد. رعایت این سفارش امام رضا(ع) باعث رفع بسیاری از کمبودها در سطح خانواده‌ها و جامعه می‌شود.

ارزش حیاتی تعالیم رضوی با توجه به اهمیت سرمایه‌گذاری و عدم تباه ساختن اموال روشن می‌گردد از مسایل دیگری که در تعالیم حضرت رضا(ع) به آن تاکید شده است. ضرورت تخصص و مهارت‌های فنی و علمی برای رشد اقتصادی و رفع فقر است. در راستای بالا بردن سطح زندگی، امام رضا(ع)، تامین سالیانه را لازم می‌دانند.

در کلام حضرت رضا(ع)، به این موضوع اشاره شده است که انسان هنگامی که هزینه یک سال خود را ذخیره کند، آسایش خاطر دارد و همین آسایش و آرامش انسان زمینه اصلی رشد اندیشه و شکوفایی استعدادهای او را فراهم می‌سازد و رشد استعدادها باعث ترقی جامعه و سازندگی و استقلال و آزادگی افراد جامعه می‌شود.

اگر دستورات حضرت رضا(ع)، در کلیه شئون زندگی افراد مورد توجه قرار گیرد برای هر انسانی در هر عصری مفید و ارزنده خواهد بود. تعالیم حضرت در زمینه مسایل اقتصادی نیز در همین مقوله قرار دارد. اگر بشر امروزی به معیارهای اقتصادی امام رضا(ع)، توجه کند کلیه عقب‌ماندگی‌ها و فقرها اعم از فقر فرهنگی و فقر اقتصادی از خانواده‌ها و جامعه رخت بر می‌بندد.

 

یادداشت از معصومه نیک کار – فعال فرهنگی و رسانه‌ای

تمام حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به پویشگران گیل می باشد
2016 © PoyeshGaranGil.ir